Zakładasz działalność i próbujesz zrozumieć, ile właściwie wynosi ZUS na start w 2026 roku? Z tego przewodnika dowiesz się, jakie ulgi możesz po kolei wykorzystać i jakie składki realnie zaplanujesz w budżecie. Dzięki temu łatwiej policzysz, czy biznes „spina się” od pierwszego miesiąca.
Ile wynosi ZUS na start w 2026 roku?
ZUS na start to potoczna nazwa pierwszego etapu ulg dla nowych firm. Chodzi o ustawową ulgę na start, która w 2026 roku działa na bardzo prostych zasadach. Przez pierwsze 6 pełnych miesięcy prowadzenia działalności nie płacisz żadnych składek na ubezpieczenia społeczne, czyli emerytalne, rentowe, wypadkowe oraz chorobowe, ani na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy.
W tym czasie masz jeden obowiązkowy wydatek związany z ZUS – składkę zdrowotną. Jej wysokość zależy od formy opodatkowania i dochodu lub przychodu. Na starcie działalności to właśnie ta składka jest jedyną pozycją ZUS w Twoich stałych kosztach, o ile nie masz pracowników lub zleceniobiorców.
Kto może skorzystać z ulgi na start?
Nie każdy nowy biznes ma prawo do ulgi. Skorzystasz z niej, jeśli jesteś osobą fizyczną, czyli prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą albo jesteś wspólnikiem spółki cywilnej. Ulga nie obejmuje wspólników spółek jawnych, partnerskich, komandytowych ani jednoosobowego wspólnika spółki z o.o.
Drugi warunek to brak działalności w ostatnich 60 miesiącach. Możesz więc wrócić do biznesu po ponad 5 latach przerwy i znowu skorzystać z preferencji. Istotne jest też, czy współpracujesz z byłym pracodawcą – jeśli w bieżącym lub poprzednim roku na etacie wykonywałeś dla niego te same czynności, które teraz wpisujesz w działalność, ulga na start nie przysługuje.
Jak liczyć 6 miesięcy ulgi?
Okres ulgi liczysz w pełnych miesiącach kalendarzowych, a nie „z daty na datę”. To drobny szczegół, ale wpływa na to, jak długo faktycznie nie będziesz płacić składek społecznych. Start liczymy od dnia faktycznego rozpoczęcia wykonywania działalności, a nie od dnia złożenia wniosku.
Jeśli zaczniesz działalność 1 dnia miesiąca, ten miesiąc wlicza się do sześciu miesięcy. Gdy rozpoczniesz w środku miesiąca, pierwszy niepełny miesiąc wypada z okresu ulgi, a 6 miesięcy liczysz od kolejnego. Zawieszenie działalności w tym czasie nie zatrzymuje biegu – miesiące ulgi biegną dalej, nawet jeśli firma jest formalnie zawieszona.
W Uldze na start nie płacisz składek społecznych, ale jednocześnie nie budujesz stażu emerytalnego i nie masz prawa do świadczeń chorobowych czy macierzyńskich.
Ile wynosi składka zdrowotna na starcie?
W 2026 roku wysokość składki zdrowotnej nadal zależy od formy opodatkowania. Dla nowych firm korzystających z ulgi na start zasady są dokładnie takie same, jak dla „normalnych” przedsiębiorców. Zmienia się jedynie to, że składki społeczne w ogóle Cię nie dotyczą.
Przy rozliczeniu na skali podatkowej składka zdrowotna to 9% dochodu, a przy podatku liniowym – 4,9% dochodu. Ustawodawca wprowadza jednak minimalną składkę zdrowotną, którą zapłacisz nawet przy bardzo niskim dochodzie.
Skala podatkowa i podatek liniowy
Od 2026 roku minimalne wynagrodzenie wynosi 4806 zł brutto. Dla skali i podatku liniowego minimalna podstawa zdrowotna to 100% tej kwoty, a sama minimalna składka wynosi 432,54 zł miesięcznie w roku składkowym od 1 lutego 2026 do 31 stycznia 2027.
Jeśli osiągniesz wyższy dochód, składka rośnie proporcjonalnie. Przy niskich dochodach ta kwota 432,54 zł jest „bezpiecznikiem” – mniej nie zapłacisz, nawet gdy firma dopiero generuje pierwsze przychody, a zysk jest bliski zera.
Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Przy ryczałcie liczy się Twój roczny przychód. Składka zdrowotna to 9% zryczałtowanej podstawy zależnej od progu przychodów. W 2026 roku przy wyliczeniach bierze się pod uwagę przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał 2025 roku – 9228,64 zł.
W praktyce miesięczna składka zdrowotna na ryczałcie w 2026 roku wygląda tak:
| Próg przychodu rocznego | Podstawa zdrowotna | Składka zdrowotna |
| do 60 000 zł | 5537,18 zł | 498,35 zł |
| 60 000–300 000 zł | 9228,64 zł | 830,58 zł |
| powyżej 300 000 zł | 16611,55 zł | 1495,04 zł |
Co po 6 miesiącach ulgi na start?
Po zakończeniu ulgi nie przechodzisz od razu na pełny, „duży” ZUS. Przepisy przewidują kolejny etap – preferencyjne składki ZUS, często nazywane „małym ZUS-em” w języku potocznym (choć w ustawie Mały ZUS Plus to osobna ulga). Ten etap trwa 24 miesiące i pozwala płacić składki społeczne od znacznie niższej podstawy.
To właśnie połączenie – 6 miesięcy ulgi na start i 24 miesiące preferencyjnego ZUS – sprawia, że nowe firmy przez pierwsze 2,5 roku są realnie odciążone w porównaniu z pełnymi składkami.
Ile wynosi preferencyjny ZUS w 2026 roku?
W preferencyjnym ZUS podstawa wymiaru składek społecznych nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia. Przy płacy minimalnej 4806 zł oznacza to podstawę 1441,80 zł. Od tej kwoty liczysz składki emerytalne, rentowe, wypadkowe i ewentualnie chorobowe.
Łącznie w 2026 roku preferencyjne składki społeczne wynoszą 456,18 zł miesięcznie (bez składki zdrowotnej). Dla porównania pełne składki społeczne przy dużym ZUS to 1773,96 zł
Kiedy nie skorzystasz z preferencyjnego ZUS?
Prawo do preferencji przysługuje pod warunkiem, że w ciągu ostatnich 60 miesięcy nie prowadziłeś innej pozarolniczej działalności. Problem pojawia się również wtedy, gdy wykonujesz usługi na rzecz byłego pracodawcy w tym samym zakresie, co na etacie.
Preferencyjny ZUS nie jest dostępny także dla osób, które prowadzą pozarolniczą działalność w innej formie – na przykład jako wspólnik spółki jawnej czy komandytowej. Tam zasady ustalania podstawy i ulg są inne niż w jednoosobowej działalności lub spółce cywilnej.
Mały ZUS Plus – kiedy możesz płacić składki od dochodu?
Po 24 miesiącach preferencyjnych składek możesz przejść na Mały ZUS Plus, jeśli spełniasz wymagania dotyczące przychodów i czasu prowadzenia działalności. Nie da się przeskoczyć tego etapu – kolejność zawsze jest taka sama: ulga na start, preferencyjny ZUS, a dopiero potem Mały ZUS Plus.
Mały ZUS Plus różni się od wcześniejszych etapów tym, że podstawa składek zależy od Twojego dochodu z poprzedniego roku. Przy niższym dochodzie płacisz niższe składki, ale zawsze w granicach określonych w ustawie.
Warunki wejścia do Małego ZUS Plus w 2026 roku
Aby skorzystać z Małego ZUS Plus, musisz w poprzednim roku:
- prowadzić działalność co najmniej 60 dni,
- mieć przychód nie wyższy niż 120 000 zł (limit liczony proporcjonalnie do liczby dni prowadzenia działalności),
- nie korzystać już z preferencyjnych składek ZUS,
- prowadzić firmę na podstawie wpisu do CEIDG, a nie np. jako wspólnik spółki jawnej.
Limit 120 000 zł koryguje się proporcjonalnie. Jeśli w poprzednim roku prowadziłeś firmę 275 dni, Twój limit przychodu wyniesie około 90 410,96 zł (120 000 zł / 365 × 275). Przekroczenie tej wartości wyklucza wejście do ulgi w kolejnym roku.
Jak liczona jest podstawa składek w Małym ZUS Plus?
W Małym ZUS Plus ZUS liczy składki od dochodu, a nie od stałej kwoty. Masz jednak wyraźne granice. Podstawa wymiaru nie może być niższa niż 30% minimalnego wynagrodzenia (czyli 1441,80 zł w 2026 roku) ani wyższa niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, które w 2026 roku wynosi 5652 zł.
Jeśli w poprzednim roku dochód był bardzo niski, i tak zapłacisz składki od minimum 1441,80 zł. Jeśli był wysoki, ZUS „przytnie” podstawę do 60% prognozowanego wynagrodzenia. To sprawia, że ulga realnie pomaga przede wszystkim firmom o przychodach poniżej 120 000 zł rocznie.
Jak zgłosić ZUS na start, preferencję i Mały ZUS Plus?
Każda zmiana rodzaju ulgi wymaga nowych zgłoszeń do ZUS. Błędy w kodach ubezpieczenia albo przekroczone terminy potrafią odebrać prawo do ulgi na cały rok, więc warto dobrze zaplanować te formalności. W praktyce ścieżka zgłoszeń jest zawsze podobna, choć zmieniają się kody.
Na wejście w ulgę ustawodawca daje Ci konkretne terminy. Przy Małym ZUS Plus to najczęściej 31 stycznia danego roku lub 7 dni od spełnienia warunków, jeśli prawo do ulgi powstaje w trakcie roku, np. po wznowieniu działalności.
Zgłoszenie do ulgi na start
Żeby korzystać z ulgi na start, musisz w ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności zgłosić się w ZUS do ubezpieczenia zdrowotnego z kodem zaczynającym się od 05 40. Standardowo, gdy nie masz renty ani orzeczonej niepełnosprawności, będzie to kod 05 40 00.
Zgłoszenia dokonujesz na formularzu ZUS ZZA. Najwygodniej zrobić to od razu przy rejestracji firmy w CEIDG, bo wniosek CEIDG-1 może zawierać komplet dokumentów do ZUS. Masz też możliwość wysłania dokumentów przez PUE ZUS, program Płatnik lub w formie papierowej, jeśli rozliczasz maksymalnie 5 osób.
Przejście na preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus
Po zakończeniu ulgi na start najpierw wyrejestrowujesz się z dotychczasowego tytułu, a potem zgłaszasz nowy. Przejście na preferencyjny ZUS wygląda tak: ZUS ZWUA z kodem zaczynającym się od 05 40 i ZUS ZUA z kodem 05 70 lub 05 72, jeśli masz rentę z tytułu niezdolności do pracy.
Przy wejściu w Mały ZUS Plus stosujesz inne kody – wyrejestrowanie na ZUS ZWUA z kodem 05 10, 05 12, 05 70 lub 05 72 (w zależności od poprzedniego tytułu) i zgłoszenie ZUS ZUA z kodem 05 90 albo 05 92. Po zgłoszeniu co miesiąc składasz deklarację ZUS DRA (lub ZUS RCA) z częścią II, gdzie wykazujesz roczny dochód, przychód i formę opodatkowania.
Jak obniżyć ZUS jeszcze przed rejestracją firmy?
Zanim w ogóle zgłosisz działalność do CEIDG, możesz przez pewien czas sprzedawać swoje usługi lub produkty jako działalność nierejestrowa. To dobry etap testowy – przychody są wtedy ograniczone, ale nie płacisz żadnych składek ZUS i masz minimalne formalności podatkowe.
W 2026 roku limit dla działalności nierejestrowej wynosi 225% minimalnego wynagrodzenia na kwartał. Przy płacy minimalnej 4806 zł brutto daje to 10 813,50 zł brutto przychodu na kwartał. Po przekroczeniu limitu masz 7 dni na zarejestrowanie firmy w CEIDG i wtedy możesz wejść prosto w ulgę na start.
Jakie obowiązki ma działalność nierejestrowa?
Choć nie płacisz składek ZUS, nie składasz zgłoszeń do CEIDG ani nie odprowadzasz na bieżąco zaliczek na PIT, masz kilka prostych obowiązków ewidencyjnych. To ważne, gdy chcesz kontrolować limit przychodu i później prawidłowo rozliczyć się z urzędem skarbowym.
Przy działalności nierejestrowej wykonasz między innymi te działania:
- prowadzisz uproszczoną ewidencję sprzedaży, zapisując dzienne przychody,
- wykazujesz dochód w rocznym zeznaniu PIT-36 według skali podatkowej,
- wystawiasz rachunek lub fakturę na żądanie klienta,
- stosujesz przepisy o ochronie konsumentów, np. rękojmię.
Jeśli przekroczysz kwartalny limit przychodu, działalność automatycznie staje się działalnością gospodarczą. Od tego momentu biegnie termin 7 dni na wpis do CEIDG. Potem wchodzisz w standardowy pakiet ulg: najpierw ulga na start, później preferencyjne składki, a w dalszej kolejności Mały ZUS Plus.
Dobrze ułożona ścieżka: działalność nierejestrowa, ulga na start, preferencyjny ZUS i Mały ZUS Plus pozwala nowej firmie przez kilka lat utrzymać znacznie niższe składki niż pełny ZUS.
